ମାତାପିତା ଓ ସନ୍ତାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଢୁଥିବା ଦୂରତା : ପିଢ଼ିଗତ ବ୍ୟବଧାନର ଏକ ସମକାଳୀନ ଚିତ୍ର

ମଣିଷ ଜୀବନର ପ୍ରଥମ ବିଦ୍ୟାଳୟ ହେଉଛି ପରିବାର। ଏହି ପରିବାରର କୋଳରେ ଶିଶୁ ଶିଖେ ସଂସ୍କାର, ମୂଲ୍ୟବୋଧ, ଶୃଙ୍ଖଳା, ସାମାଜିକ ଆଚରଣ ଓ ମାନବିକତାର ପାଠ। ଏହି ପରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁରେ ରହିଛି ମାତାପିତା ଓ ସନ୍ତାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ—ଏକ ଏମିତି ଅଦୃଶ୍ୟ ବନ୍ଧନ, ଯାହା ସ୍ନେହ, ବିଶ୍ୱାସ, ତ୍ୟାଗ ଓ ପରସ୍ପର ନିର୍ଭରଶୀଳତାର ଭିତ୍ତି ଉପରେ ଗଢ଼ିଉଠିଛି। କିନ୍ତୁ ଆଜିର ଦ୍ରୁତ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ସମାଜରେ ଏହି ସମ୍ପର୍କର ଭିତରେ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ଫାଟ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ପରିଲକ୍ଷିତ ହେଉଛି।

ଆଧୁନିକ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକରେ ମାତାପିତା ଓ ସନ୍ତାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଦୂରତା ଆଜି ଏକ ଚିନ୍ତାଜନକ ସାମାଜିକ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ଏହି ଦୂରତା କେବଳ ବୟସର ପାର୍ଥକ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ଚିନ୍ତାଧାରା, ମୂଲ୍ୟବୋଧ, ଜୀବନଶୈଳୀ, ସ୍ୱପ୍ନ, ଆକାଂକ୍ଷା ଓ ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀର ଏକ ବ୍ୟବଧାନ। ସମାଜବିଜ୍ଞାନର ଭାଷାରେ ଯାହାକୁ “ପିଢ଼ିଗତ ବ୍ୟବଧାନ” ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ପିଢ଼ିଗତ ମତଭେଦ କୌଣସି ନୂଆ ଘଟଣା ନୁହେଁ। ଇତିହାସର ପୃଷ୍ଠା ଓଲଟାଇଲେ ଦେଖାଯାଏ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ନୂତନ ପିଢ଼ି ପୁରୁଣା ପିଢ଼ିର ଧାରଣା ଓ ପରମ୍ପରାକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଆସିଛି। ପ୍ରାଚୀନ ଦାର୍ଶନିକ ସୋକ୍ରାଟିସ ମଧ୍ୟ ଯୁବସମାଜର ଆଚରଣ ନେଇ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ତେବେ ଅତୀତରେ ସମାଜ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଗତି ଧୀର ଥିବାରୁ ଏହି ମତଭେଦ ଏତେ ତୀବ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରୁନଥିଲା।

କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ଯୁଗ ହେଉଛି ବିଜ୍ଞାନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ନଗରୀକରଣ ଓ ବିଶ୍ୱାୟନର ଯୁଗ। ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ, ଇଣ୍ଟରନେଟ, ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଓ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତା ଯୁବପିଢ଼ିର ଜୀବନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବଦଳାଇ ଦେଇଛି। ଆଜିର ଶିଶୁ ଓ ଯୁବକମାନେ ଡିଜିଟାଲ ଦୁନିଆରେ ବଢ଼ୁଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ସୂଚନାର ଅଭାବ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଅନେକ ସମୟରେ ଅନୁଭୂତିର ଅଭାବ ଦେଖାଯାଏ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ମାତାପିତାଙ୍କର ଅଧିକାଂଶ ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତିକ ଯୁଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ନୂତନ ଜଗତକୁ ବୁଝିବା ସହଜ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦୁଇ ପିଢ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ସମୟରେ ଅବିଶ୍ୱାସ ଓ ଭୁଲ ବୁଝାବୁଝିର କାରଣ ହୋଇଥାଏ।

ମୂଲ୍ୟବୋଧର କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ୟବଧାନ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦୃଶ୍ୟମାନ। ପୁରୁଣା ପିଢ଼ି ଶୃଙ୍ଖଳା, ପରମ୍ପରା, ପରିବାରିକ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ସାମୂହିକ ଚେତନାକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଆଜିର ଯୁବପିଢ଼ି ସ୍ୱାଧୀନତା, ବ୍ୟକ୍ତିସ୍ୱାତନ୍ତ୍ର୍ୟ ଓ ଆତ୍ମପ୍ରକାଶକୁ ନିଜ ଜୀବନର ପ୍ରମୁଖ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ଦେଖେ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଶିକ୍ଷା, ବୃତ୍ତି, ବିବାହ, ପୋଷାକ କିମ୍ବା ଜୀବନଶୈଳୀ ପରି ଅନେକ ବିଷୟରେ ଦୁଇ ପିଢ଼ି ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

ଏକ ସମୟରେ ମାତାପିତା ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଡାକ୍ତର, ଇଞ୍ଜିନିୟର କିମ୍ବା ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଆଜିର ଯୁବକମାନେ ଉଦ୍ୟୋଗୀ, ଗବେଷକ, କଳାକାର, ସୃଜନଶୀଳ ବିଷୟବସ୍ତୁ ନିର୍ମାତା କିମ୍ବା ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଭିତ୍ତିକ ପେଶାକୁ ନିଜ ସ୍ୱପ୍ନର ମାର୍ଗ ଭାବେ ବାଛୁଛନ୍ତି। ଏହି ଭିନ୍ନ ଆକାଂକ୍ଷା ପ୍ରାୟତଃ ପରିବାରରେ ଅସନ୍ତୋଷର ସୃଷ୍ଟି କରେ।

ଆଧୁନିକ ଜୀବନର ବ୍ୟସ୍ତତା ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୂରତାକୁ ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି। ଚାକିରି, ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ଚାପରେ ମାତାପିତା ବ୍ୟସ୍ତ ରହୁଥିବା ବେଳେ ସନ୍ତାନମାନେ ପାଠପଢ଼ା, ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଓ ସାମାଜିକ ଚାପରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହୁଛନ୍ତି। ଏକାଠି ବସି କଥା ହେବା, ଅନୁଭୂତି ବାଣ୍ଟିବା କିମ୍ବା ସମୟ ବିତାଇବାର ସୁଯୋଗ ଧୀରେ ଧୀରେ କମିଯାଉଛି। ଫଳରେ ଏକ ଘର ଭିତରେ ରହି ମଧ୍ୟ ମନର ଦୂରତା ବଢ଼ି ଚାଲିଛି।

ମନୋବିଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମତରେ, କିଶୋରାବସ୍ଥା ଓ ଯୌବନ ହେଉଛି ଆତ୍ମପରିଚୟ ଗଠନର ସମୟ। ଏହି ସମୟରେ ସନ୍ତାନମାନେ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି ଓ ନିଜସ୍ୱ ପରିଚୟ ଗଢ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ମାତାପିତା ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ସଦା ଚିନ୍ତିତ ରହନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇ ମନୋଭାବର ସଂଘର୍ଷରୁ ଅନେକ ସମୟରେ ସମ୍ପର୍କରେ ତିକ୍ତତା ଦେଖାଯାଏ।

ଏହି ବ୍ୟବଧାନର ପ୍ରଭାବ କେବଳ ପରିବାର ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଏହା ଭାବନାତ୍ମକ ଏକାକୀପଣ, ପାରିବାରିକ କଳହ, ମାନସିକ ଚାପ ଓ ସାମାଜିକ ଅସ୍ଥିରତାର କାରଣ ହୋଇପାରେ। ସନ୍ତାନମାନେ ଯେତେବେଳେ ନିଜ ମନର କଥା ମାତାପିତାଙ୍କୁ କହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଅନ୍ୟତ୍ର ସହାୟତା ଖୋଜନ୍ତି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ମାତାପିତା ନିଜକୁ ଅବହେଳିତ ଓ ଅପ୍ରୟୋଜନୀୟ ବୋଲି ଭାବିବାକୁ ଲାଗନ୍ତି।

ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନର ମୂଳମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ସଂଳାପ। କଥାବାର୍ତ୍ତା, ସହାନୁଭୂତି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ପରସ୍ପର ସମ୍ମାନ ହେଉଛି ସେହି ସେତୁ, ଯାହା ଦୁଇ ପିଢ଼ିକୁ ନିକଟତର କରିପାରିବ। ମାତାପିତାଙ୍କୁ ସନ୍ତାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବାର ଅଭ୍ୟାସ ଗଢ଼ିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଓ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାତାପିତାଙ୍କ ଅନୁଭବ ଓ ତ୍ୟାଗର ମୂଲ୍ୟ ବୁଝିବାକୁ ହେବ।

ପରିବାର ସହ ଏକାଠି ସମୟ ବିତାଇବା, ଏକାଠି ଭୋଜନ କରିବା, ଭ୍ରମଣ କରିବା, ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଅଂଶ ନେବା ଓ ଖୋଲାମନରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ଏହି ଦୂରତାକୁ କମାଇପାରେ। ସେହିପରି ମାତାପିତାଙ୍କୁ ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଓ ସାମାଜିକ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ବୁଝିବାର ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ ଓ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ପାରିବାରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ।

ପରିଶେଷରେ କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ, ମାତାପିତା ଓ ସନ୍ତାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପିଢ଼ିଗତ ବ୍ୟବଧାନ ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ଓ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ସାମାଜିକ ବାସ୍ତବତା। କିନ୍ତୁ ଏହି ବ୍ୟବଧାନ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୃଦୟର ଦୂରତାରେ ପରିଣତ ନହୁଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ଚିନ୍ତାର କାରଣ ନୁହେଁ। ପରସ୍ପରକୁ ବୁଝିବାର ଆଗ୍ରହ, ମାନବିକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ଓ ଅକୃତ୍ରିମ ସ୍ନେହ ଥିଲେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟବଧାନ ଉପରେ ଏକ ସୁଦୃଢ଼ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇପାରେ।

କାରଣ ଏକ ସୁସ୍ଥ ପରିବାରର ଶକ୍ତି ଭିନ୍ନତାକୁ ମିଟାଇ ଦେବାରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଭିନ୍ନତା ମଧ୍ୟରେ ଏକତା ଖୋଜି ନେବାରେ ନିହିତ ଅଛି। ସେହି ଏକତା ହିଁ ପରିବାରକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ, ସମାଜକୁ ସୁସ୍ଥ କରେ ଓ ମାନବ ସମ୍ପର୍କକୁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ କରି ରଖେ।

ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଶାଶ୍ଵତ ପଣ୍ଡା
ଜୁନାଗଡ, କଳାହାଣ୍ଡି
ମୋ – +୯୧ ୯୪୩୭୩୬୨୯୨୯ / +୯୧ ୯୪୩୮୩୯୭୦୨୯